# 排列

定义 11(排列):由 1,2,⋯ ,n1, 2, \cdots, n 按任意顺序重新排列而成的有序数组 (j1,j2,⋯ ,jn)(j_1, j_2, \cdots, j_n) 称为一个 nn 元排列。

注意:

  1. nn 元排列的总数为 n!n!;

  2. 将 1,2,⋯ ,n1, 2, \cdots, n 按从小到大的顺序得到的排列 (12⋯n)(1 2 \cdots n) 称为 标准排列。

  3. 在任意一个排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 中,可能出现顺序 “颠倒” 的情况:p<qp < q 然而 jp>jqj_p > j_q,也就是较大的数 jpj_p 反而排在较小的数 jqj_q 的前面。每出现一对这样的 (jp,jq)(j_p, j_q) 称为这个排列的一个 逆序。

排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 中的逆序的个数称为这个排列的 逆序数,记作 τ(j1j2⋯jn)\tau (j_1 j_2 \cdots j_n)。逆序数为偶数的排列称为 偶排列,逆序数为奇数的排列称为 奇排列。

定义 22(对换):将排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 中的某两个数码 jp,jqj_p, j_q 互相交换位置,称为这个排列的一个 对换。

定理 11:任意一个排列经过任一次对换,必改变奇偶性。

证明:首先考虑 相邻 两个数 ki,ki+1k_i, k_{i + 1} 的对换。

若 ki>ki+1k_i > k_{i + 1} 则对换后逆序数减少 11;若 ki<ki+1k_i < k_{i + 1} 则对换后逆序数增加 11。无论哪种情形,奇偶性都改变。

一般情形,不相邻对换可通过相邻对换来实现:

不妨设 i<ji < j,将 kik_i 与 ki+1k_{i + 1} 对换,再与 ki+2k_{i + 2} 对换,换了 j−ij - i 次后再将 kjk_j 与 kj−1k_{j - 1} 对换,再与 kj−2k_{j - 2} 对换,经过了 j−i−1j - i - 1 次后,kik_i 与 kjk_j 实现对换,一共进行了 2(j−i)−12(j - i) - 1 次相邻对换,因此 奇偶性发生改变。

定理 22:每个排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 都可以经过有限次对换变成标准排列 (12⋯n)(1 2 \cdots n)。同一排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 变成标准排列经过的对换次数 ss 不唯一,但 奇偶性唯一,并且与排列的奇偶性相同。

对于排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n),规定:

sgn(j1j2⋯jn)=(−1)τ(j1j2⋯jn)={1当(j1j2⋯jn)是偶排列;−1当(j1j2⋯jn)是奇排列;\mathrm {sgn} (j_1 j_2 \cdots j_n) = (-1)^{\tau (j_1 j_2 \cdots j_n)} = \begin {cases} 1 & 当 (j_1 j_2 \cdots j_n) 是偶排列;\\ -1 & 当 (j_1 j_2 \cdots j_n) 是奇排列;\\ \end {cases}

# n 阶行列式的定义

将 n2n^2 个数 ai,j(i,j=1,2,⋯ ,n)a_{i, j} (i, j = 1, 2, \cdots, n) 排成 nn 行 nn 列的形式,按如下方式计算:

Δ=∣a1,1a1,2⋯a1,na2,1a2,2⋯a2,n⋮⋮⋱⋮an,1an,2⋯an,n∣=∑(i1i2⋯in)sgn(i1i2⋯in)a1,i1a2,i2⋯an,in\Delta = \begin {vmatrix} a_{1, 1} & a_{1, 2} & \cdots & a_{1, n} \\ a_{2, 1} & a_{2, 2} & \cdots & a_{2, n} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a_{n, 1} & a_{n, 2} & \cdots & a_{n, n} \end {vmatrix} = \sum_{(i_1 i_2 \cdots i_n)} \mathrm {sgn} (i_1 i_2 \cdots i_n) a_{1, i_1} a_{2, i_2} \cdots a_{n, i_n}

得到一个数,称为 nn 阶行列式,上面的式子中的求和号 ∑i1i2⋯in\sum\limits_{i_1 i_2 \cdots i_n} 表示对所有的排列 (i1i2⋯in)(i_1 i_2 \cdots i_n) 求和。

例 1.1. 求下列行列式:

(1) ∣a1,10⋯00a2,2⋯0⋮⋮⋱⋮00⋯an,n∣\begin {vmatrix} a_{1, 1} & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & a_{2, 2} & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & a_{n, n} \end {vmatrix} (2) ∣a1,1a1,2⋯a1,n0a2,2⋯a2,n⋮⋮⋱⋮00⋯an,n∣\begin {vmatrix} a_{1, 1} & a_{1, 2} & \cdots & a_{1, n} \\ 0 & a_{2, 2} & \cdots & a_{2, n} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & a_{n, n} \end {vmatrix}

解:(1)

∣a1,10⋯00a2,2⋯0⋮⋮⋱⋮00⋯an,n∣=a1,1a2,2⋯an,n\begin {vmatrix} a_{1, 1} & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & a_{2, 2} & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & a_{n, n} \end {vmatrix} = a_{1, 1} a_{2, 2} \cdots a_{n, n}

(2)

∣a1,1a1,2⋯a1,n0a2,2⋯a2,n⋮⋮⋱⋮00⋯an,n∣=a1,1a2,2⋯an,n\begin {vmatrix} a_{1, 1} & a_{1, 2} & \cdots & a_{1, n} \\ 0 & a_{2, 2} & \cdots & a_{2, n} \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & \cdots & a_{n, n} \end {vmatrix} = a_{1, 1} a_{2, 2} \cdots a_{n, n}

例 2.2. 计算下列行列式:

(1) ∣abcdebcdea00000deabceabcd∣\begin {vmatrix} a & b & c & d & e \\ b & c & d & e & a \\ 0 & 0 & 0 & 0 & 0 \\ d & e & a & b & c \\ e & a & b & c & d \end {vmatrix} (2) ∣1234520004400032000286421∣\begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 & 5 \\ 2 & 0 & 0 & 0 & 4 \\ 4 & 0 & 0 & 0 & 3 \\ 2 & 0 & 0 & 0 & 2 \\ 8 & 6 & 4 & 2 & 1 \end {vmatrix}

解:(1) 对于该行列式,在第三行取元素时永远取到 00,因此该行列式值为 00。

(2) 对于该行列式,在第 2∼42 \sim 4 行至少会取到一个 00,因此该行列式值为 00。

# 行列式的性质

行列式从每一行中取一个元素,使它们各在不同列中,将这些元素相乘得到一个乘积 a1,j1a2,j2⋯an,jna_{1, j_1} a_{2, j_2} \cdots a_{n, j_n}。这些元素 a1,j1,a2,j2,⋯ ,an,jna_{1, j_1}, a_{2, j_2}, \cdots, a_{n, j_n} 既然各在不同的列中,就可以在乘积中将它们按列指标从小到大的顺序重新排列,得到同样的乘积 ai1,1ai2,2⋯ain,na_{i_1, 1} a_{i_2, 2} \cdots a_{i_n, n}。

这样的 重新排列 可以这样来实现:

将排列 (j1j2⋯jn)(j_1 j_2 \cdots j_n) 中的各数码 j1,j2,⋯ ,jnj_1, j_2, \cdots, j_n 经过 ss 次对换变成标准排列 (12⋯n)(1 2 \cdots n),对应的各因子 a1,j1a2,j2⋯an,jna_{1, j_1} a_{2, j_2} \cdots a_{n, j_n} 经过同样这些对换变成按顺序 ai1,1ai2,2⋯ain,na_{i_1, 1} a_{i_2, 2} \cdots a_{i_n, n},因而各因子 a1,j1a2,j2⋯an,jna_{1, j_1} a_{2, j_2} \cdots a_{n, j_n} 的行指标经过相应的 ss 次对换变成按顺序 i1,i2,⋯ ,ini_1, i_2, \cdots, i_n 排列。

这说明排列 (j1,j2,⋯ ,jn)(j_1, j_2, \cdots, j_n) 与 i1,i2,⋯ ,ini_1, i_2, \cdots, i_n 的奇偶性相同,因此 (−1)τ(j1j2⋯jn)=(−1)τ(i1i2⋯in)(-1)^{\tau (j_1 j_2 \cdots j_n)} = (-1)^{\tau (i_1 i_2 \cdots i_n)}。

进而:

定义 33(转置):将 m×nm \times n 矩阵 AA 的行列互换得到矩阵 BB,称为矩阵 AA 的 转置,记作 ATA^T。

设行列式 Δ=det⁡A\Delta = \det A,则 det⁡AT\det A^T 称为 Δ\Delta 的 转置,记作 ΔT\Delta^T。

定理 33:行列式有如下的性质:

  1. det⁡A=det⁡AT\det A = \det A^T,即转置不改变行列式的值(行列式的行和列是同等地位的)。

  2. Δ\Delta 中某行(列)可拆成两个向量的和,则 Δ\Delta 可以拆成相应两个 Δ1,Δ2\Delta_1, \Delta_2 的和。

    (1) Δ(βk+γk)=Δ(βk)+Δ(γk)\Delta(\beta_k + \gamma_k) = \Delta(\beta_k) + \Delta(\gamma_k);

    (2) Δ(λαk)=λΔ(αk)\Delta (\lambda \alpha_k) = \lambda \Delta (\alpha_k)。

  3. 将行列式的任意一行(列)乘以常数 λ\lambda,则行列式的值变为原来的 λ\lambda 倍。

  4. 行列式两行(列)对换,行列式的值变为原来的相反数。

  5. 若行列式某行(列)元全为 00,则行列式为 00。

  6. 若行列式某两行(列)相等,则行列式为 00。

  7. 若行列式某两行(列)对应成比例,则行列式为 00。

  8. 若行列式某一行(列)的 λ\lambda 倍加到另一行(列),行列式的值不变。

例 3.3. 求行列式:

Δ=∣1234120−53−1−101012∣\Delta = \begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 \\ 1 & 2 & 0 & -5 \\ 3 & -1 & -1 & 0 \\ 1 & 0 & 1 & 2 \end {vmatrix}

解:

Δ=∣123400−3−90−7−10−120−2−2−2∣=2∣1012011100−3−500−3−9∣=2∣1012011100−3−5000−4∣=2×1×1×(−3)×(−4)=24\Delta = \begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 \\ 0 & 0 & -3 & -9 \\ 0 & -7 & -10 & -12 \\ 0 & -2 & -2 & -2 \end {vmatrix} = 2 \begin {vmatrix} 1 & 0 & 1 & 2 \\ 0 & 1 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & -3 & -5 \\ 0 & 0 & -3 & -9 \end {vmatrix} = 2 \begin {vmatrix} 1 & 0 & 1 & 2 \\ 0 & 1 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & -3 & -5 \\ 0 & 0 & 0 & -4 \end {vmatrix} = 2 \times 1 \times 1 \times (-3) \times (-4) = 24

例 4.4. 求 nn 阶行列式:

Δ=∣xaa⋯aaxa⋯aaax⋯a⋮⋮⋮⋱⋮aaa⋯x∣\Delta = \begin {vmatrix} x & a & a & \cdots & a \\ a & x & a & \cdots & a \\ a & a & x & \cdots & a \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a & a & a & \cdots & x \end {vmatrix}

解:

Δ=∣x+(n−1)ax+(n−1)ax+(n−1)a⋯x+(n−1)aaxa⋯aaax⋯a⋮⋮⋮⋱⋮aaa⋯x∣=[x+(n−1)a]∣111⋯1axa⋯aaax⋯a⋮⋮⋮⋱⋮aaa⋯x∣=[x+(n−1)a]∣100⋯0ax−a0⋯0a0x−a⋯0⋮⋮⋮⋱⋮a00⋯x−a∣=[x+(n−1)a](x−a)n−1\Delta = \begin {vmatrix} x + (n - 1) a & x + (n - 1) a & x + (n - 1) a & \cdots & x + (n - 1) a \\ a & x & a & \cdots & a \\ a & a & x & \cdots & a \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a & a & a & \cdots & x \end {vmatrix} = [x + (n - 1) a] \begin {vmatrix} 1 & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ a & x & a & \cdots & a \\ a & a & x & \cdots & a \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a & a & a & \cdots & x \end {vmatrix} = [x + (n - 1) a] \begin {vmatrix} 1 & 0 & 0 \cdots & 0 \\ a & x - a & 0 & \cdots & 0 \\ a & 0 & x - a & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a & 0 & 0 & \cdots & x - a \end {vmatrix} = [x + (n - 1) a] (x - a)^{n - 1}

例 5.5. 求 nn 阶行列式:

Δ=∣123⋯n−1n234⋯n1345⋯12⋮⋮⋮⋱⋮⋮n12⋯n−2n−1∣\Delta = \begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & \cdots & n - 1 & n \\ 2 & 3 & 4 & \cdots & n & 1 \\ 3 & 4 & 5 & \cdots & 1 & 2 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ n & 1 & 2 & \cdots & n - 2 & n - 1 \end {vmatrix}

解:

Δ=所有其他列加到第1列;提公因子n(n+1)2∣123⋯n−1n134⋯n1145⋯12⋮⋮⋮⋱⋮⋮112⋯n−2n−1∣=每一行减去上一行n(n+1)2∣123⋯n−1n011⋯11−n011⋯1−n1⋮⋮⋮⋱⋮⋮01−n1⋯11∣=化简行列式n(n+1)2∣11⋯11−n11⋯1−n1⋮⋮⋱⋮⋮1−n1⋯11∣(n−1)×(n−1)=各行加到第1行n(n+1)2∣−1−1⋯−1−111⋯1−n1⋮⋮⋱⋮⋮1−n1⋯11∣(n−1)×(n−1)=第1行加到各行n(n+1)2∣−1−1⋯−1−100⋯−n0⋮⋮⋱⋮⋮−n0⋯00∣(n−1)×(n−1)=n(n−1)2(−1)1+2+⋯+(n−2)(−1)(−n)n−2=n(n+1)2(−1)n(n−1)2nn−2\begin {aligned} \Delta & \xlongequal {所有其他列加到第 1 列;提公因子} \frac {n (n + 1)} 2 \begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & \cdots & n - 1 & n \\ 1 & 3 & 4 & \cdots & n & 1 \\ 1 & 4 & 5 & \cdots & 1 & 2 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 & 1 & 2 & \cdots & n - 2 & n - 1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {每一行减去上一行} \frac {n (n + 1)} 2 \begin {vmatrix} 1 & 2 & 3 & \cdots & n - 1 & n \\ 0 & 1 & 1 & \cdots & 1 & 1 - n \\ 0 & 1 & 1 & \cdots & 1 - n & 1 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & 1 - n & 1 & \cdots & 1 & 1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {化简行列式} \frac {n (n + 1)} 2 \begin {vmatrix} 1 & 1 & \cdots & 1 & 1 - n \\ 1 & 1 & \cdots & 1 - n & 1 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 - n & 1 & \cdots & 1 & 1 \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & \xlongequal {各行加到第 1 行} \frac {n (n + 1)} 2 \begin {vmatrix} -1 & -1 & \cdots & -1 & -1 \\ 1 & 1 & \cdots & 1 - n & 1 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 - n & 1 & \cdots & 1 & 1 \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & \xlongequal {第 1 行加到各行} \frac {n (n + 1)} 2 \begin {vmatrix} -1 & -1 & \cdots & -1 & -1 \\ 0 & 0 & \cdots & -n & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ -n & 0 & \cdots & 0 & 0 \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & = \frac {n (n - 1)} 2 (-1)^{1 + 2 + \cdots + (n - 2)} (-1) (-n)^{n - 2} = \frac {n (n + 1)} 2 (-1)^{\frac {n (n - 1)} 2} n^{n - 2} \end {aligned}

例 6.6. 求 nn 阶行列式:

V(x1,x2,⋯ ,xn)=∣11⋯1x1x2⋯xnx12x22⋯xn2⋮⋮⋱⋮x1n−1x2n−1⋯xnn−1∣V(x_1, x_2, \cdots, x_n) = \begin {vmatrix} 1 & 1 & \cdots & 1 \\ x_1 & x_2 & \cdots & x_n \\ x_1^2 & x_2^2 & \cdots & x_n^2 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ x_1^{n - 1} & x_2^{n - 1} & \cdots & x_n^{n - 1} \end {vmatrix}

解:

V(x1,x2,⋯ ,xn)=各行减去上一行的x1倍∣111⋯10x2−x1x3−x1⋯xn−x10x2(x2−x1)x3(x3−x1)⋯xn(xn−x1)⋮⋮⋮⋱⋮0x2n−2(x2−x1)x3n−2(x3−x1)⋯xnn−2(xn−x1)∣=∣x2−x1x3−x1⋯xn−x1x2(x2−x1)x3(x3−x1)⋯xn(xn−x1)⋮⋮⋱⋮x2n−2(x2−x1)x3n−2(x3−x1)⋯xnn−2(xn−x1)∣(n−1)×(n−1)=(x2−x1)(x3−x1)⋯(xn−x1)∣11⋯1x2x3⋯xnx22x32⋯xn2⋮⋮⋱⋮x2n−2x3n−2⋯xnn−2∣(n−1)×(n−1)=(x2−x1)(x3−x1)⋯(xn−x1)⋅V(x2,x3,⋯ ,xn)\begin {aligned} V(x_1, x_2, \cdots, x_n) & \xlongequal {各行减去上一行的 x_1 倍} \begin {vmatrix} 1 & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 0 & x_2 - x_1 & x_3 - x_1 & \cdots & x_n - x_1 \\ 0 & x_2 (x_2 - x_1) & x_3 (x_3 - x_1) & \cdots & x_n (x_n - x_1) \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & x_2^{n - 2} (x_2 - x_1) & x_3^{n - 2} (x_3 - x_1) & \cdots & x_n^{n - 2} (x_n - x_1) \end {vmatrix} \\ & = \begin {vmatrix} x_2 - x_1 & x_3 - x_1 & \cdots & x_n - x_1 \\ x_2 (x_2 - x_1) & x_3 (x_3 - x_1) & \cdots & x_n (x_n - x_1) \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ x_2^{n - 2} (x_2 - x_1) & x_3^{n - 2} (x_3 - x_1) & \cdots & x_n^{n - 2} (x_n - x_1) \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & = (x_2 - x_1) (x_3 - x_1) \cdots (x_n - x_1) \begin {vmatrix} 1 & 1 & \cdots & 1 \\ x_2 & x_3 & \cdots & x_n \\ x_2^2 & x_3^2 & \cdots & x_n^2 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ x_2^{n - 2} & x_3^{n - 2} & \cdots & x_n^{n - 2} \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & = (x_2 - x_1) (x_3 - x_1) \cdots (x_n - x_1) \cdot V(x_2, x_3, \cdots, x_n) \end {aligned}

由此得到递推关系:

V(x1,x2,⋯ ,xn)=∏1<i≤n(xi−x1)⋅V(x2,x3,⋯ ,xn)V(x_1, x_2, \cdots, x_n) = \prod_{1 < i \le n} (x_i - x_1) \cdot V(x_2, x_3, \cdots, x_n)

注意到:

V(x1,x2)=∣11x1x2∣=x2−x1V(x_1, x_2) = \begin {vmatrix} 1 & 1 \\ x_1 & x_2 \end {vmatrix} = x_2 - x_1

由数学归纳法得:

V(x1,x2,⋯ ,xn)=∏1≤j<i≤n(xi−xj)V(x_1, x_2, \cdots, x_n) = \prod_{1 \le j < i \le n} (x_i - x_j)

# 习题

  1. 求逆序数 τ(n(n−1)⋯21)\tau (n \quad (n - 1) \quad \cdots \quad 2 \quad 1),并讨论 n(n−1)⋯21n \quad (n - 1) \quad \cdots \quad 2 \quad 1 的奇偶性。

    解:

    τ(n(n−1)⋯21)=1+2+⋯+(n−1)=n(n−1)2 \tau (n \quad (n - 1) \quad \cdots \quad 2 \quad 1) = 1 + 2 + \cdots + (n - 1) = \frac {n (n - 1)} 2

    当 n=4k+2n = 4k + 2 或 n=4k+3n = 4k + 3 时,τ(n(n−1)⋯21)\tau (n \quad (n - 1) \quad \cdots \quad 2 \quad 1) 为奇数,该排列为奇排列;
    当 n=4kn = 4k 或 n=4k+1n = 4k + 1 时,τ(n(n−1)⋯21)\tau (n \quad (n - 1) \quad \cdots \quad 2 \quad 1) 为偶数,该排列为偶排列。

  2. 计算行列式:

    (1) ∣xyx+yyx+yxx+yxy∣\begin {vmatrix} x & y & x + y \\ y & x + y & x \\ x + y & x & y \end {vmatrix};

    (2) ∣abcbcacab∣\begin {vmatrix} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end {vmatrix};

    (3) ∣a2(a+1)2(a+2)2b2(b+1)2(b+2)2c2(c+1)2(c+2)2∣\begin {vmatrix} a^2 & (a + 1)^2 & (a + 2)^2 \\ b^2 & (b + 1)^2 & (b + 2)^2 \\ c^2 & (c + 1)^2 & (c + 2)^2 \end {vmatrix};

    (4) ∣1200034000001000012000123∣\begin {vmatrix} 1 & 2 & 0 & 0 & 0 \\ 3 & 4 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 3 \end {vmatrix};

    (5) ∣1+a11111−a11111+b11111−b∣\begin {vmatrix} 1 + a & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 - a & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 + b & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 - b \end {vmatrix}

    (1) 解:

    ∣xyx+yyx+yxx+yxy∣=x∣x+yxxy∣+y∣xyyx+y∣+(x+y)∣yx+yx+yx∣=−2x3−2y3 \begin {vmatrix} x & y & x + y \\ y & x + y & x \\ x + y & x & y \end {vmatrix} = x \begin {vmatrix} x + y & x \\ x & y \end {vmatrix} + y \begin {vmatrix} x & y \\ y & x + y \end {vmatrix} + (x + y) \begin {vmatrix} y & x + y \\ x + y & x \end {vmatrix} = -2 x^3 - 2 y^3

    (2) 解:

    ∣abcbcacab∣=a∣caab∣+b∣abbc∣+c∣bcca∣=3abc−a3−b3−c3 \begin {vmatrix} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end {vmatrix} = a \begin {vmatrix} c & a \\ a & b \end {vmatrix} + b \begin {vmatrix} a & b \\ b & c \end {vmatrix} + c \begin {vmatrix} b & c \\ c & a \end {vmatrix} = 3abc - a^3 - b^3 - c^3

    (3) 解:

    ∣a2(a+1)2(a+2)2b2(b+1)2(b+2)2c2(c+1)2(c+2)2∣=将第2,3列减去第1列,提公因数4∣a22a+1a+1b22b+1b+1c22c+1c+1∣=将第2,3行减去第1行,提公因数4(a−b)(a−c)∣a22a+1a+1a+b21a+c21∣=将第2列减去第3列的两倍4(a−b)(a−c)∣a2−1a+1a+b01a+c01∣=4(a−b)(a−c)∣a+b1a+c1∣=4(a−b)(a−c)(b−c) \begin {aligned} & \begin {vmatrix} a^2 & (a + 1)^2 & (a + 2)^2 \\ b^2 & (b + 1)^2 & (b + 2)^2 \\ c^2 & (c + 1)^2 & (c + 2)^2 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {将第 2, 3 列减去第 1 列,提公因数} 4 \begin {vmatrix} a^2 & 2a + 1 & a + 1 \\ b^2 & 2b + 1 & b + 1 \\ c^2 & 2c + 1 & c + 1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {将第 2, 3 行减去第 1 行,提公因数} 4 (a - b) (a - c) \begin {vmatrix} a^2 & 2a + 1 & a + 1 \\ a + b & 2 & 1 \\ a + c & 2 & 1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {将第 2 列减去第 3 列的两倍} 4 (a - b) (a - c) \begin {vmatrix} a^2 & -1 & a + 1 \\ a + b & 0 & 1 \\ a + c & 0 & 1 \end {vmatrix} \\ &= 4 (a - b) (a - c) \begin {vmatrix} a + b & 1 \\ a + c & 1 \end {vmatrix} = 4 (a - b) (a - c) (b - c) \end {aligned}

    (4) 解:

    ∣1200034000001000012000123∣=∣−12000034000001000012000123∣=(−12)×4×1×2×3=−12 \begin {vmatrix} 1 & 2 & 0 & 0 & 0 \\ 3 & 4 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 3 \end {vmatrix} = \begin {vmatrix} - \frac 1 2 & 0 & 0 & 0 & 0 \\ 3 & 4 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 2 & 3 \end {vmatrix} = (- \frac 1 2) \times 4 \times 1 \times 2 \times 3 = -12

    (5) 解:

    ∣1+a11111−a11111+b11111−b∣=第2行减去第1行,第3行减去第4行,提公因数−ab∣1+a111110000111111−b∣=第1,4行同时减去第2,3行之和−ab∣a00011000011000−b∣=第4列减去第3列−ab∣a00011000010000−b∣=a2b2 \begin {aligned} & \begin {vmatrix} 1 + a & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 - a & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 + b & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 - b \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第 2 行减去第 1 行, 第 3 行减去第 4 行, 提公因数} -ab \begin {vmatrix} 1 + a & 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 & 1 - b \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第 1, 4 行同时减去第 2, 3 行之和} -ab \begin {vmatrix} a & 0 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & -b \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第 4 列减去第 3 列} -ab \begin {vmatrix} a & 0 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & -b \end {vmatrix} = a^2 b^2 \end {aligned}

  3. 计算 nn 阶行列式:

    (1) ∣a011⋯11a10⋯0⋮⋮⋮⋱⋮100⋯an∣\begin {vmatrix} a_0 & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 0 & 0 & \cdots & a_n \end {vmatrix};

    (2) ∣xa1a2⋯an−2an−1a1xa2⋯an−2an−1a1a2x⋯an−2an−1⋮⋮⋮⋱⋮⋮a1a2a3⋯an−1x∣\begin {vmatrix} x & a_1 & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ a_1 & x & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ a_1 & a_2 & x & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_{n - 1} & x \end {vmatrix};

    (3) ∣x+a1a2a3⋯ana1x+a2a3⋯ana1a2x+a3⋯an⋮⋮⋮⋱⋮a1a2a3⋯x+an∣\begin {vmatrix} x + a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ a_1 & x + a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ a_1 & a_2 & x + a_3 & \cdots & a_n \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & x + a_n \end {vmatrix};

    (4) ∣λ1+a1b1a1b2⋯a1bn−1a1bna2b1λ2+a2b2⋯a2bn−1a2bn⋮⋮⋱⋮⋮an−1b1an−1b2⋯λn−1+an−1bn−1an−1bnanb1anb2⋯anbn−1λn+anbn∣\begin {vmatrix} \lambda_1 + a_1 b_1 & a_1 b_2 & \cdots & a_1 b_{n - 1} & a_1 b_n \\ a_2 b_1 & \lambda_2 + a_2 b_2 & \cdots & a_2 b_{n - 1} & a_2 b_n \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ a_{n - 1} b_1 & a_{n - 1} b_2 & \cdots & \lambda_{n - 1} + a_{n - 1} b_{n - 1} & a_{n - 1} b_n \\ a_n b_1 & a_n b_2 & \cdots & a_n b_{n - 1} & \lambda_n + a_n b_n \end {vmatrix};

    (5) ∣λ−an−1λ−an−1⋱⋱⋮−1λ−a2−1λ−a1∣\begin {vmatrix} \lambda & & & & -a_n \\ -1 & \lambda & & & -a_{n - 1} \\ & \ddots & \ddots & & \vdots \\ & & -1 & \lambda & -a_2 \\ & & & -1 & \lambda - a_1 \end {vmatrix}

    (1) 解:

    ∣a011⋯11a10⋯010a2⋯0⋮⋮⋮⋱⋮100⋯an∣=提公因数∏i=1nai∣a01a11a2⋯1an110⋯0101⋯0⋮⋮⋮⋱⋮100⋯1∣=第1列减去其它列之和∏i=1nai∣a0−∑i=1n1ai1a11a2⋯1an010⋯0001⋯0⋮⋮⋮⋱⋮000⋯1∣=(a0−∑i=1n1ai)⋅∏i=1nai \begin {aligned} & \begin {vmatrix} a_0 & 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ 1 & 0 & a_2 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 0 & 0 & \cdots & a_n \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {提公因数} \prod_{i = 1}^n a_i \begin {vmatrix} a_0 & \frac 1 {a_1} & \frac 1 {a_2} & \cdots & \frac 1 {a_n} \\ 1 & 1 & 0 & \cdots & 0 \\ 1 & 0 & 1 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 0 & 0 & \cdots & 1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第 1 列减去其它列之和} \prod_{i = 1}^n a_i \begin {vmatrix} a_0 - \sum\limits_{i = 1}^n \frac 1 {a_i} & \frac 1 {a_1} & \frac 1 {a_2} & \cdots & \frac 1 {a_n} \\ 0 & 1 & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & 1 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & 1 \end {vmatrix} \\ & = \left( a_0 - \sum_{i = 1}^n \frac 1 {a_i} \right) \cdot \prod_{i = 1}^n a_i \end {aligned}

    (2) 解:

    ∣xa1a2⋯an−2an−1a1xa2⋯an−2an−1a1a2x⋯an−2an−1⋮⋮⋮⋱⋮⋮a1a2a3⋯an−1x∣=第1列加上其它列之和,提公因数(x+a1+a2+⋯+an−1)∣1a1a2⋯an−2an−11xa2⋯an−2an−11a2x⋯an−2an−1⋮⋮⋮⋱⋮⋮1a2a3⋯an−1x∣=将每一行都减去第1行(x+a1+a2+⋯+an−1)∣1a1a2⋯an−2an−10x−a10⋯000a2−a1x−a2⋯00⋮⋮⋮⋱⋮⋮0a2−a1a3−a2⋯an−1−an−2x−an−1∣=(x+a1+a2+⋯+an−1)∣x−a10⋯0a2−a1x−a2⋯0⋮⋮⋱⋮a2−a1a3−a2⋯x−an−1∣(n−1)×(n−1)=(x+∑i=1n−1ai)∏i=1n−1(x−ai) \begin {aligned} & \begin {vmatrix} x & a_1 & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ a_1 & x & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ a_1 & a_2 & x & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_{n - 1} & x \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第 1 列加上其它列之和,提公因数} (x + a_1 + a_2 + \cdots + a_{n - 1}) \begin {vmatrix} 1 & a_1 & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ 1 & x & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ 1 & a_2 & x & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_{n - 1} & x \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {将每一行都减去第 1 行} (x + a_1 + a_2 + \cdots + a_{n - 1}) \begin {vmatrix} 1 & a_1 & a_2 & \cdots & a_{n - 2} & a_{n - 1} \\ 0 & x - a_1 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ 0 & a_2 - a_1 & x - a_2 & \cdots & 0 & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & a_2 - a_1 & a_3 - a_2 & \cdots & a_{n - 1} - a_{n - 2} & x - a_{n - 1} \end {vmatrix} \\ & = (x + a_1 + a_2 + \cdots + a_{n - 1}) \begin {vmatrix} x - a_1 & 0 & \cdots & 0 \\ a_2 - a_1 & x - a_2 & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a_2 - a_1 & a_3 - a_2 & \cdots & x - a_{n - 1} \end {vmatrix}_{(n - 1) \times (n - 1)} \\ & = \left( x + \sum_{i = 1}^{n - 1} a_i \right) \prod_{i = 1}^{n - 1} (x - a_i) \end {aligned}

    (3) 解:

    ∣x+a1a2a3⋯ana1x+a2a3⋯ana1a2x+a3⋯an⋮⋮⋮⋱⋮a1a2a3⋯x+an∣=将每一行都减去第1行∣x+a1a2a3⋯an−xx0⋯0−x0x⋯0⋮⋮⋮⋱⋮−x00⋯x∣=第一列加上其它列之和∣x+∑i=1naia2a3⋯an0x0⋯000x⋯0⋮⋮⋮⋱⋮000⋯x∣=xn−1(x+∑i=1nai) \begin {aligned} & \begin {vmatrix} x + a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ a_1 & x + a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ a_1 & a_2 & x + a_3 & \cdots & a_n \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & x + a_n \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {将每一行都减去第 1 行} \begin {vmatrix} x + a_1 & a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ -x & x & 0 & \cdots & 0 \\ -x & 0 & x & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ -x & 0 & 0 & \cdots & x \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {第一列加上其它列之和} \begin {vmatrix} x + \sum\limits_{i = 1}^n a_i & a_2 & a_3 & \cdots & a_n \\ 0 & x & 0 & \cdots & 0 \\ 0 & 0 & x & \cdots & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & x \end {vmatrix} \\ & = x^{n - 1} \left( x + \sum_{i = 1}^n a_i \right) \end {aligned}

    (4) 解:

    ∣λ1+a1b1a1b2⋯a1bn−1a1bna2b1λ2+a2b2⋯a2bn−1a2bn⋮⋮⋱⋮⋮an−1b1an−1b2⋯λn−1+an−1bn−1an−1bnanb1anb2⋯anbn−1λn+anbn∣=∣1b1b2⋯bn−1bn0λ1+a1b1a1b2⋯a1bn−1a1bn0a2b1λ2+a2b2⋯a2bn−1a2bn⋮⋮⋮⋱⋮⋮0an−1b1an−1b2⋯λn−1+an−1bn−1an−1bn0anb1anb2⋯anbn−1λn+anbn∣(n+1)×(n+1)=第i+1行减去第1行的i倍∣1b1b2⋯bn−1bn−a1λ10⋯00−a20λ2⋯00⋮⋮⋮⋱⋮⋮−an−100⋯λn−10−an00⋯0λn∣(n+1)×(n+1)=第1列加上第i+1列的aiλi倍∣1+∑i=1naibiλib1b2⋯bn−1bn0λ10⋯0000λ2⋯00⋮⋮⋮⋱⋮⋮000⋯λn−10000⋯0λn∣(n+1)×(n+1)=(1+∑i=1naibiλi)∏i=1nλi \begin {aligned} & \begin {vmatrix} \lambda_1 + a_1 b_1 & a_1 b_2 & \cdots & a_1 b_{n - 1} & a_1 b_n \\ a_2 b_1 & \lambda_2 + a_2 b_2 & \cdots & a_2 b_{n - 1} & a_2 b_n \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ a_{n - 1} b_1 & a_{n - 1} b_2 & \cdots & \lambda_{n - 1} + a_{n - 1} b_{n - 1} & a_{n - 1} b_n \\ a_n b_1 & a_n b_2 & \cdots & a_n b_{n - 1} & \lambda_n + a_n b_n \end {vmatrix} \\ & = \begin {vmatrix} 1 & b_1 & b_2 & \cdots & b_{n - 1} & b_n \\ 0 & \lambda_1 + a_1 b_1 & a_1 b_2 & \cdots & a_1 b_{n - 1} & a_1 b_n \\ 0 & a_2 b_1 & \lambda_2 + a_2 b_2 & \cdots & a_2 b_{n - 1} & a_2 b_n \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & a_{n - 1} b_1 & a_{n - 1} b_2 & \cdots & \lambda_{n - 1} + a_{n - 1} b_{n - 1} & a_{n - 1} b_n \\ 0 & a_n b_1 & a_n b_2 & \cdots & a_n b_{n - 1} & \lambda_n + a_n b_n \end {vmatrix}_{(n + 1) \times (n + 1)} \\ & \xlongequal {第 i + 1 行减去第 1 行的 i 倍} \begin {vmatrix} 1 & b_1 & b_2 & \cdots & b_{n - 1} & b_n \\ -a_1 & \lambda_1 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ -a_2 & 0 & \lambda_2 & \cdots & 0 & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ -a_{n - 1} & 0 & 0 & \cdots & \lambda_{n - 1} & 0 \\ -a_n & 0 & 0 & \cdots & 0 & \lambda_n \end {vmatrix}_{(n + 1) \times (n + 1)} \\ & \xlongequal {第 1 列加上第 i + 1 列的 \frac {a_i} {\lambda_i} 倍} \begin {vmatrix} 1 + \sum\limits_{i = 1}^n \frac {a_i b_i} {\lambda_i} & b_1 & b_2 & \cdots & b_{n - 1} & b_n \\ 0 & \lambda_1 & 0 & \cdots & 0 & 0 \\ 0 & 0 & \lambda_2 & \cdots & 0 & 0 \\ \vdots & \vdots & \vdots & \ddots & \vdots & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & \lambda_{n - 1} & 0 \\ 0 & 0 & 0 & \cdots & 0 & \lambda_n \end {vmatrix}_{(n + 1) \times (n + 1)} \\ & = \left( 1 + \sum_{i = 1}^n \frac {a_i b_i} {\lambda_i} \right) \prod_{i = 1}^n \lambda_i \end {aligned}

    (5) 解:

    ∣λ−an−1λ−an−1⋱⋱⋮−1λ−a2−1λ−a1∣=从上到下依次将上一行的1λ倍加至下一行∣λ−an0λ−an−1−anλ⋱⋱⋮0λ−a2−1λa3−⋯−1λn−2an0λ−a1−1λa2−⋯−1λn−1an∣=λn−1(λ−a1−1λa2−⋯−1λn−1an)=λn−λn−1a1−⋯−an \begin {aligned} & \begin {vmatrix} \lambda & & & & -a_n \\ -1 & \lambda & & & -a_{n - 1} \\ & \ddots & \ddots & & \vdots \\ & & -1 & \lambda & -a_2 \\ & & & -1 & \lambda - a_1 \end {vmatrix} \\ & \xlongequal {从上到下依次将上一行的 \frac 1 \lambda 倍加至下一行} \begin {vmatrix} \lambda & & & & -a_n \\ 0 & \lambda & & & -a_{n - 1} - \frac {a_n} {\lambda} \\ & \ddots & \ddots & & \vdots \\ & & 0 & \lambda & -a_2 - \frac 1 \lambda a_3 - \cdots - \frac 1 {\lambda^{n - 2}} a_n \\ & & & 0 & \lambda - a_1 - \frac 1 \lambda a_2 - \cdots - \frac 1 {\lambda_{n - 1}} a_n \end {vmatrix} \\ & = \lambda^{n - 1} \left( \lambda - a_1 - \frac 1 \lambda a_2 - \cdots - \frac 1 {\lambda_{n - 1}} a_n \right) \\ & = \lambda^n - \lambda^{n - 1} a_1 - \cdots - a_n \end {aligned}

  4. 行列式 ∣λ−12−4−1λ−3−9−14λ−16∣\begin {vmatrix} \lambda - 1 & 2 & -4 \\ -1 & \lambda - 3 & -9 \\ -1 & 4 & \lambda - 16 \end {vmatrix} 是一个关于 λ\lambda 的多项式,求出其 33 次项、22 次项和常数项。

    解:

    ∣λ−12−4−1λ−3−9−14λ−16∣=(λ−1)[(λ−3)(λ−16)+36]+2(9+λ−16)−4(−4+λ−3) \begin {vmatrix} \lambda - 1 & 2 & -4 \\ -1 & \lambda - 3 & -9 \\ -1 & 4 & \lambda - 16 \end {vmatrix} = (\lambda - 1) [(\lambda - 3) (\lambda - 16) + 36] + 2 (9 + \lambda - 16) - 4 (-4 + \lambda - 3)

    则 33 次项为 λ3\lambda^3,22 次项为 −20λ2-20 \lambda^2,常数项为 −70-70

  5. 证明:

    ∣b+cc+aa+bq+rr+pp+qy+zz+xx+y∣=2∣abcpqrxyz∣\begin {vmatrix} b + c & c + a & a + b \\ q + r & r + p & p + q \\ y + z & z + x & x + y \end {vmatrix} = 2 \begin {vmatrix} a & b & c \\ p & q & r \\ x & y & z \end {vmatrix}

    证明:

    ∣b+cc+aa+bq+rr+pp+qy+zz+xx+y∣=∣bcaqrpyzx∣+∣cabrpqzxy∣=2∣abcpqrxyz∣ \begin {vmatrix} b + c & c + a & a + b \\ q + r & r + p & p + q \\ y + z & z + x & x + y \end {vmatrix} = \begin {vmatrix} b & c & a \\ q & r & p \\ y & z & x \end {vmatrix} + \begin {vmatrix} c & a & b \\ r & p & q \\ z & x & y \end {vmatrix} = 2 \begin {vmatrix} a & b & c \\ p & q & r \\ x & y & z \end {vmatrix}

  6. 由 ∣11⋯111⋯1⋮⋮⋱⋮11⋯1∣=0\begin {vmatrix} 1 & 1 & \cdots & 1 \\ 1 & 1 & \cdots & 1 \\ \vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ 1 & 1 & \cdots & 1 \end {vmatrix} = 0 证明奇偶排列各半。

    证明:对于任意排列 (i1i2⋯in)(i_1 \quad i_2 \quad \cdots \quad i_n),都有 a1,i1a2,i2⋯an,in=1a_{1, i_1} a_{2, i_2} \cdots a_{n, i_n} = 1,因此:

    Δ=∑(i1i2⋯in)(−1)sgn(i1i2⋯in)=0 \Delta = \sum_{(i_1 \quad i_2 \quad \cdots \quad i_n)} (-1)^{\mathrm {sgn} (i_1 \quad i_2 \quad \cdots \quad i_n)} = 0

    即奇排列数量等于偶排列数量,各占一半。